تبلیغات
اخبار سینمایی - بررسی جلوه های بصری سریال مختارنامه در گفتگوی استاد علیرضا گلپایگانی با استاد امیر سحر خیز.
   
1390/01/27  18:39    ویرایش: 1390/01/27 19:42
توسط:    

گرداوری و تدوین گزارش : مریم ثابت قدم اصفهان



حقوق این گزارش برای سایت انیمیشن دیتا محفوظ است

حقوق کلیه تصاویر برای شرکت روشنا با مدیریت هنری جناب امیر سحرخیز در سایت انیمیشن دیتا محفوظ است

 

مشاهده سایت مختارنامه


 

تصویر 1- توسعه جلوه های بصری ایران در  سریال مختارنامه ، حاصل فعالیت مشترک متخصصان و هنرمندان



علیرضا گلپایگانی : روزهای جمعه و دوشنبه شاهد پخش سریال مختارنامه در شبکه  اول سیمای جمهوری اسلامی ایران هستیم. حتی شنیده ام برخی کشورها نیز اشتیاق خود را برای خریداری و پخش این سریال اعلام کرده اند. بدیهی است که همواره مشترکات فرهنگی زیادی ما بین کشورهای همسایه وجود دارد و شاید تنها به دلیل فضاهای سیاسی موجود ، نزدیکی این جوامع به یکدیگر دور از دسترس به نظر آید. ولی ایکاش همانطور که شاهد پشتیبانی سه کشور قدرتمند اروپایی  از سریال کبرا 11 هستیم ؛ یک روزی هم کشورهای همسایه در تقویت چنین سرمایه های فرهنگی اقدامات مشترکی بعمل آورند. خب ، جناب آقای سحر خیز از سوابق فعالیت خود و آغاز همکاری با جناب میرباقری ، کارگردان محترم مختارنامه بفرمایید. ....

در هفته پژوهش و روز انیمیشن ، دانشکده سینما و تئاتر دانشگاه هنر پذیرای امیر سحر خیز ، مدیر جلوه های بصری سریال مختار نامه بود. گزارش زیر ، گفتگویی میان استاد علیرضا گلپایگانی ، مدیر گروه انیمیشن دانشکده با این هنرمند ایرانی است:


امیر سحرخیز: سابقه  هنری  من از  فعالیت در عرصه انیمیشن آغاز می شود و حتی پرداختن به جلوه های بصری نیز  تا امروز باعث نشده  که انیمیشن را رها کنم. شروع فعالیت من در این حوزه ، به سال 1380 بازمی گردد که اکثراً با فیلم های کوتاه شروع شد. می توان گفت که آغاز فعالیت حرفه ای  من در حوزه جلوه های بصری با فیلم آقای مجیدی توأم شد. . پیش از آن ، حجم کار جلوه  های بصری بسیار کم بود که یکی از دلایل آن ، عدم تجهیزات لازم بشمار می آمد ؛ بطوری که انتقال تصاویر 35 نگاتیو به رایانه ، مستلزم وجود اسکنر سینمایی و انتقال تصاویر از رایانه به نگاتیو نیز ؛ نیازمند وجود Film Recorder بود که ایندو دستگاه تا سالها در ایران وجود نداشت. و اینچنین باید همه پروژه در خارج از کشور تحقق می یافت که لذا مقرون به صرفه نبود. معمولاً Visual Effects بر روی فیلم های دیجیتال اجراء می شود.
از فیلم آقای خسرو معصومی به نام " جایی در دوردست " گرفته تا فیلم آقای مجیدی به نام " آواز گنجشک ها " ، " درباره الی " و " خواب لیلی "  حضور داشته ام . در حقیقت ، با ورود اسکنر به عرصه سینما ، کار جلوه های بصری رواج بیشتری یافت و حجم تروکاژهای اخیر نیز دو چندان شد. به طور مثال ، در فیلم " پاداش " آقای تبریزی حدود 30 دقیقه تروکاژ وجود دارد .
 

 


استاد گلپایگانی: به نظر می رسد تاکنون شاهد کارهای بصری کمتری در تلوزیون بوده ایم  ؛ دلیل این امر چیست؟

امیر سحر خیز : در تلوزیون ، تجربه های معقول چندان بارزی وجود ندارد ؛ علیرغم اینکه فرمت دیجیتال است و هزینه های مرتبط را در بر ندارد . البته برخی اوقات شاهد حضور گروه های مختلفی در این عرصه هستیم . با این وجود شاید یکی از دلایل موفقیت کار بصری در سینما، این باشد که با استقبال بیشتری همراه است.
در مختارنامه ، این مسئله کاملاً متفاوت است . هشت سال پیش این پروژه آغاز شد و از آن زمان تاکنون ، کارگردان محترم آن علاقه ای به اجرای کارهای بصری نداشته و سعی کرده اند همه چیز را در صحنه ایجاد کنند. البته منطقی به نظر می آید ؛ زیرا هشت سال پیش شاهد چنین گسترش و رشد  جلوه های بصری در ایران نبودیم  و  طبیعتاً تجربه تحقق آن را کسب نکرده بودیم . بعلاوه ، اینکار یک پروژه 40 قسمت یک ساعته با حجم نگاتیو بالایی است. 
طی این هشت سال و پس از به اتمام رسیدن مختارنامه ، یک سری اتفاقای در عرصه جلوه های بصری ایران رخ داد. کاری که آقای میرباقری در صدد انجام آن بودند ؛ ایجاد یک سری پلان ها بود که در حالت طبیعی قادر به تولید آن نشدند.


تصویر 2 - Gif  Animation - افزودن پوشش گیاهی به صحنه فیلم ،با استفاده از  تکنیک جلوه های بصری

 


حدود پنج دقیقه تصویر از پلان های مختلف فیلم مختارنامه جمع آوری شد و به نزد  بچه هایی که در حوزه جلوه های بصری مشغول به فعالیت بودند ؛ ارسال شد . در نهایت با تقسیم کار تصمیم براین شد که گروه ما عهده دار این مسئولیت باشد.و خب، با افزایش این اعتماد که امکان کار بیشتری بر جلوه های بصری سریال هست ؛ حجم بخش های تروکاژ که ممکن بود پنج دقیقه در کل قسمت های مختار نامه باشد؛ به نصف سریال افزایش یافت. ما در هر هفته ، 10 الی 15 دقیقه کار جلوه های بصری را ارائه می دهیم. اگرچه با توجه به رزولیشن بالای فیلم 35 ، رندر چنین کاری بسیار سنگین است؛ اما با وجود امکانات لازم در ایران ، تحقق چنین اموری امکان پذیر است و ارزش کار را دارد.
با یک مقایسه در می یابیم که مختارنامه بیش از سایر سریال های تلوزیونی موفق تر عمل کرده است ؛ زیرا در این سریال، ما به طور گروهی فعالیت داشته ایم و نه اینکه مانند برخی از پروژه ها ، تنها یک یا دو نفر در ساخت جلوه های بصری آن شرکت داشته باشند. درست است که یک نفر باید مدیریت را بر عهده گرفته و کل گروه را هماهنگ سازد ؛ اما نمی توان به پروژه سنگین و زمان بری مانند این ، یک نفره نگریست . متأسفانه در صنف جلوه های بصری  ایران ، عمدتاً افرادی حضور دارند که سعی دارند به طور منفرد به فعالیت بپردازند . حال آنکه در مختارنامه ،حدود چهل نفر در بخش جلوه های بصری همکاری دارند.

 



استاد گلپایگانی : حجم کار باعث چنین هماهنگی میان اعضاء گروه شد یا نوع کار؟

امیر سحرخیز : دقیقاً حجم کار باعث شد. یعنی اگر شاید چنین حجم بزرگی در پیش رو نبود ؛ شاید ما نیز همان شیوه سایر استودیو ها را در پیش می گرفتیم.

 



استاد گلپایگانی : در حال حاضر نیز مشغول به کار بر روی ده دقیقه از هر قسمت سریال هستید؟


امیر سحرخیز : بلی. البته باید گفت که یک هفته برای چنین حجمی از کار حقیقتاً زمان بسیار اندکی است . ولی خب، امکان شرایط بهینه تری نیست و آقای میرباقری تا پیش از این ، تصوری برای اجرای این امور در ذهن نداشته اند . لذا ما بسیار دیر به تیم سازنده فیلم ملحق شدیم.

 


استاد گلپایگانی : این باعث تعجب است . زیرا تجربه اولیه ذهنی ما بر این است که حتماً فیلمی که نیازمند جلوه های بصری است ؛ حتی پیش از زمان تولید به این امور توجه داشته باشد.

امیر سحرخیز : دقیقاً استاندارد کار بر  این است که حتی از مرحله فیلمنامه نویسی ، بر جلوه های بصری توجه شود ؛ کاری که حتی در یک مورد از فیلم های ایرانی کنونی در حال وقوع است!  اینچنین روند کار حتی تحت تأثیر نگارش فیلمنامه و طراحی کانسپت قرار می گیرد.
ولی خب ، متأسفانه در مختارنامه چنین نبود و ما با تصاویر از پیش ضبط شده روبرو بودیم که عملاً هیچ کار زیادی نمی توان برای آن انجام داد.درحالی که باید پیش از این به آن فکر می شد. باید گفت که هیچ یک از پلان ها ، کروماکی نبوده  وحتی یک پلان کروماکی نیز در کل سریال مختارنامه وجود ندارد و اگر شهری ، بنایی ، درختی  و کروماکی به صحنه اضافه شده ؛ مستلزم یک کار مازاد بوده است.

 

 

تصویر 3 - Gif Animation- تلاش مازاد در استفاده از پرده کروماکی در روزهای اجرای جلوه های بصری

 


استاد گلپایگانی : حال آنکه اگر فرضاً کروماکی و یک لایه رنگی در یک پلان در نظر گرفته می شد ؛می توانست کار را به مراتب ساده تر و در عین حال با کیفیت تر نماید . درست است؟

امیرسحرخیز :بلی همین طور است. بالاخره آن زمانی که صرف اصلاح در کار می شد ؛ می توانست به افزایش کیفیت اختصاص یابد. التبه واقعیت این است که تلاش ما بر این بوده که به سادگی از هیچ پلانی نگذریم ؛ ولی فشردگی کار باعث می شود که یک سری از پلان ها ، خارج از کنترل مان به تصویر در آیند. گاهی اوقات ما برای یک پلان ، به تصویری نیازمندیم و برای اینکار آن تصاویر را آماده می کنیم. ولی در کل ، ما با چیزی روبرو هستیم که پیش از این فیلمبرداری شده  است.

 



استاد گلپایگانی : طبیعتاً وقت و تمرکز زیادی صرف اینکار می شود . حتی در ابتدایی ترین مباحثی که در تمهیدات سینمایی مد نظر قرار می گیرد ؛ جلوه های بصری باید از پیش مورد توجه قرار گیرند. خاطره ای برای پروژه حضرت یوسف ص دارم . آقای سلحشور از ما دعوت کردند که برای مشاهده روند پروژه به استودیو برویم. آنها نیز با وجود آگاهی از جلوه های بصری  موجود در کار ، از هیچ کروماکی استفاده نمی کردند و من می دانستم که تاچه میزان اینکار دشوار خواهد بود  و چنین افزودن ها و کاستن ها در تصویر  می تواند کار را دشوار سازد. خب ، آیا نوع تروکاژ را کارگردان برای شما تعیین می کند و یا شما آن را پیشنهاد می کنید؟ زیرا ما بعنون بیننده ، گاهاً شاهد تمام جلوه های بصری در کار نیستیم ؛ حال آنکه اینکار صورت گرفته است. به طور مثال ، ابری اضافه شده و یا بخشی از صحنه جدا شده است . آیا از همین ابتدا شما برای ایجاد این نوع صحنه ها زمینه سازی کرده اید؟ یا آنچه کارگردان مد نظر دارد تحقق می دهید!

امیرسحرخیز : پس از آنکه سه چهار پلان به طور آزمایشی انجام شد ؛ از قسمت اول تا بیستم را به همراه آقای میرباقری مورد مشاهده قرار دادیم. از آن پس ، بحث جلوه های بصری برای جناب میرباقری وارد فاز جدیدی شد ؛ بطوری که چیزهایی که تاکنون به آن تفکر نشده بود را با ما در میان گذاشتند. یکی از این مباحث، کابوس مختار بود که از پایه ، کار متفاوتی تلقی می شد. آقای میرباقری، برای اغلب مشکلات موجود در صحنه راه حل هایی پیشنهاد کردند ؛ اما برای تعدادی از این صحنه ها ، هیچ راه حل مناسبی موجود نبود و لذا وارد مرحله تازه ای شدیم.

 امیر سحرخیز :یکی از امتیازات مختارنامه ، این است که بر خلاف تصوری که نسبت به فناوری جلوه های بصری در ایران وجود دارد : به این معنی که  آن را به رفتگر دیجیتالی اطلاق می کنند! ؛با افزودن محتوایی به فیلم  در واقع به جلوه های بصری نیز بهای بیشتری داده شد. خب ، بسیاری از این صحنه ها مرتبط به شهرسازی است و کمتر از یک درصد به پاک کردن و حذف موردی اختصاص دارد. از اینرو مرحله بندی نیز وجود دارد . فرضاً دو سه صحنه نبرد در مختارنامه وجود دارد که ما به تکثیر جمعیت پرداختیم.  تاکنون این شکل استاندارد با استفاده از نرم افزار Massive  در ایران لحاظ نشده بود و لذا با انجام تست هایی به تحقق اموری پرداختیم که در بسیاری از مقاطع جواب خوبی گرفتیم . 

 

تصویر 4- Gif Animation-  بهره مندی از نرم افزار Massive در تکثیر جمعیت



ما طی نظرخواهی از جناب آقای میرباقری به این نتیجه رسیدیم که یکسری از صحنه ها نیازمند جلوه های بصری است و ایشان با پی بردن به توانمندی امکانات بصری مان ، برای رفع مشکلات موجود اقدامات لازم را فراهم آوردند.خیلی اوقات، ما امکان " نه " گفتن را نمی یابیم. زیرا آنقدر مشکل حائز اهمیت است که نمی توان به سادگی آن را نادیده گرفت. و نکته دیگر آن است که جناب میرباقری ، دست ما را برای توسعه نماهای بصری باز گذاشته اند تا مازاد بر آنچه که سفارش شده است؛ تحقق بخشیم. حتی می توان یک ایده جدید را ضمن خلق یک پلان ، توسعه داد. و لذا چنین امری ، انگیزه بیشتری را میان گروه ایجاد کرده و امکان " نه "گفتن را کاهش داده است.
در این بیست قسمت ، همه جور کاری داشته ایم ؛ از خلق سه بعدی کاراکتر گرفته تا کروماکی و Digital Matte painting ( برای بناکردن یک شهر ) . لازم به ذکر است اگرچه دکور عظیمی برای شهر کوفه و مکه در احمدآباد مستوفی ایجاد شده ؛ اما با وجود عظمت ، این دکور فاقد ارتفاع است و از دور هیچ برج و بارو یی در آن قابل مشاهده نیست. لذا از طریق تکنیک های جلوه های بصری و به ویژه Matte painting این نما ها به صحنه ها افزوده شد و حجم این شهر ها را دوچندان نمود.بعلاوه پوشش گیاهی و خیلی موارد دیگر  نیز به تناسب فصل های مختلف به پلان ها افزوده شده است.
 به نظر من ، مختارنامه امکان افزایش قابلیت و توانمندی گروه را فراهم آورد ؛ زیرا چنین قابلیت هایی را نمی توان در جای دیگری اجراء کرد. پیش از این،  چنین عملکرد هایی را به کارگردان های مختلف نشان می دادیم؛ اما آنقدر که خود ما از مشاهده این صحنه ها شگفت زده می شدیم ؛ آنها نمی شدند و هیچ حسی را در وجودشان بر نمی انگیخت!

 



استاد گلپایگانی : شاید تهیه کنندگان فکر می کنند که باید مخارج هنگفتی را برای آن درنظر بگیرند وحتی در این میان ، شاید فیلمنامه ای را انتخاب کنند که از کمترین صحنه های ملزم به جلوه های بصری برخوردار باشد. این دغدغه ها برای یک تهیه کننده قابل درک است ؛ اما فکر می کنید کارگردانان از چه نگران هستند؟

امیرسحرخیز : یکی از همکاران ما جناب آقای هادی اسلامی که در مختارنامه فعالیت دارد ؛ اتفاقاً در ملک سلیمان نیز مسئول گروه ایرانی جلوه های بصری بوده است . نقدهای زیادی وجود دارد مبنی بر اینکه اگر این فیلم در ایران بطور کامل به ثمر می رسید ؛ شاید به مراتب بهتر می شد. اگرچه تاحدی درست است ؛ اما به نظر من آن معضلی که در ایران به شدت با آن سردر به گریبان هستیم ؛ کار گروهی است. این اتفاق مثبت در مختارنامه افتاد و آقای هادی اسلامی در مختارنامه به ما ملحق شدند. و در ادامه، بسیاری از بچه های دیگر که هر یک از تخصص های منحصر به فردی برخوردارند در مختار گرد هم آمدند . اگرچه برایند این قدرت ، نتیجه قابل قبولی را ارائه می دهد ؛ اما حقیقتاً بطور مطلق نمی توان انتظار داشت که پروژه خوبی ارائه شود. اینکار به هر حال مستلزم زمان بسیار طولانی است. یکی از شاخصه های ملک سلیمان، فروش خوب آن بود . اگرچه شاید برخی  نیز از فروش آن احساس نارضایتی کنند ! اما برای برای من جدا از فیلم ، اینکه فیلمی با چنان تروکاژی بر پرده سینما رفت و مورد توجه همگان قرار گرفت ؛ مایه خرسندی بسیار است. این امر بدان معنا بود که هزینه ای که صرف جلوه های بصری شده می تواند جبران شود. از اینرو نهادهای دولتی نظیر بنیاد سینمایی فارابی این حمایت را از هنرمندان و متخصصان جلوه های بصری می کنند و فیلمی را که از چنین فرایندی برخوردار است؛ تحت حمایت و پشتیبانی قرار می دهند.

 



استاد گلپایگانی : پس ، مختارنامه سبب خیری شد که مجموعه هنرمندان و متخصصان به گرد هم آیند و این قابلیت بالقوه را به نمایش گذاشته و تهیه کنندگان و کارگردانان را به سمت سوژه های بصری آنهم با نگاهی متفاوت سوق دهند. درباره نمونه هایی از جلوه های بصری در مختار نامه صحبت می کردید ؛ نظیر تکثیر جمعیت و استفاده ازDigital Matte paninting . آیا نمونه هایی وجود دارد ؟ و اگر توضیحی در اینباره هست بفرمایید.


تصویر 5 - Gif Animation - افزودن پوشش گیاهی و اصلاح رنگ دیوارها با تکنیک جلوه های بصری

 


امیر سحرخیز
 :همانطور که در این فریم مشاهده می کنید ، پوشش گیاهی به بخش هایی از صحنه اضافه شده است. اما برخی دوستان با تماشای این فریم ، نخستین مطلبی را که عنوان می کردند این بود که ابرهایی که به آسمان اضافه شده خیلی صاف و شبیه یکدیگر است . حال آنکه به هیچ عنوان آسمان این پلان تحت فرایند جلوه های بصری قرار نگرفته و کاملاً طبیعی است.
یکی از مشکلاتی که در پلان های حرکتی وجود دارد این است که دوربین را باید بازسازی کنیم تا کاملاً مشابه عملکرد دوربین اصلی باشد ؛ طوری که هیچ چیز نلغزد و یا تکان نخورد. محاسباتی برای این کار لازم است  که متاسفانه تحقق نیافته است. در واقع اگر کروماکی نیز موجود بود؛می توانستیم جداگانه از سربازان تصویر برداری کنیم که خب ، چنین نشده و لذا فریم به فریم را مجدداً بازسازی کرده ایم.




ادامه مطلب




©  Copyright 2009 - 2011/ Animationdata.com & Partners



با تشکر ویژه از جناب امیر سحرخیز که امکان  درج این گزارش را در سایت انیمیشن دیتا فراهم آوردند



بررسی جلوه های بصری سریال مختارنامه 
در گفتگوی استاد علیرضا گلپایگانی با امیر سحر خیز


گرداوری و تدوین گزارش : مریم ثابت قدم اصفهان


منبع : سایت  انیمیشن دیتا

   



اخبار سینمایی